Majikan WhatsApp Selepas Waktu Kerja: Hak Anda

Oleh Nora Hana | 25 Februari 2022

Gangguan majikan melalui WhatsApp selepas waktu kerja ialah isu yang semakin serius dalam dunia pekerjaan moden di Malaysia. Walaupun tiada undang-undang khusus mengenai “hak untuk disconnect” di Malaysia seperti di beberapa negara Eropah, Akta Kerja 1955 menetapkan had waktu kerja yang jelas. Pekerja yang diarahkan bekerja di luar waktu rasmi berhak mendapat pampasan mengikut kadar yang ditetapkan oleh undang-undang.

Kesan Gangguan Majikan Selepas Waktu Kerja

Hubungan kerja yang sihat memerlukan sempadan yang jelas antara waktu kerja dan waktu peribadi. Apabila sempadan ini dilanggar secara berterusan, pelbagai kesan negatif boleh timbul kepada pekerja dan organisasi.

Gangguan masa keluarga - Pekerja yang berkeluarga memerlukan masa berkualiti bersama pasangan dan anak-anak. Mesej kerja yang berterusan selepas waktu pejabat mengurangkan masa bersama keluarga dan boleh menjejaskan hubungan kekeluargaan.
Pencerobohan ruang peribadi - Setiap pekerja berhak menikmati masa peribadi mereka selepas memenuhi waktu kerja yang ditetapkan. Gangguan berterusan menghalang pekerja daripada berehat dan menjalankan aktiviti peribadi.
Risiko masalah kesihatan mental - Tekanan kerja yang berpanjangan tanpa rehat yang mencukupi boleh menyebabkan kemurungan, kebimbangan, dan keletihan fizikal serta mental. Kajian menunjukkan bahawa pekerja yang tidak dapat memisahkan diri daripada kerja mempunyai risiko lebih tinggi mengalami burnout.
Ketegangan hubungan sosial - Pekerja yang sentiasa terikat dengan telefon kerana urusan kerja semasa bersama keluarga atau rakan akan menjejaskan kualiti hubungan sosial mereka.
Penurunan produktiviti - Pekerja yang tidak mendapat rehat yang cukup akan mengalami penurunan prestasi kerja pada hari berikutnya. Rehat yang berkualiti diperlukan untuk mengekalkan tahap produktiviti yang tinggi.

Kesan-kesan ini bukan sahaja menjejaskan pekerja secara individu, tetapi juga memberi impak kepada budaya kerja organisasi secara keseluruhan. Majikan perlu memahami bahawa pekerja yang berehat dengan cukup akan memberikan hasil kerja yang lebih baik.

Peruntukan Undang-undang Berkaitan Waktu Kerja

Akta Kerja 1955 menyediakan rangka kerja undang-undang yang melindungi hak pekerja berkaitan waktu kerja dan pampasan untuk kerja di luar waktu biasa.

Mengikut Akta Kerja 1955, waktu kerja biasa ialah 8 jam sehari atau 45 jam seminggu. Sebarang arahan kerja di luar waktu ini, termasuk melalui WhatsApp, boleh dianggap sebagai kerja lebih masa yang memerlukan pampasan.

Kadar bayaran pada hari rehat:

Gaji satu hari jika bekerja kurang daripada separuh waktu biasa
Gaji dua hari jika bekerja lebih daripada separuh waktu biasa

Kadar bayaran pada cuti umum:

Gaji dua hari tambahan sebagai gaji cuti walaupun tempoh bekerja kurang daripada jam kerja harian
Tiga kali ganda kadar sejam jika bekerja melebihi jumlah jam harian biasa

Seksyen 60A Akta Kerja 1955 juga menetapkan bahawa pekerja tidak boleh diarahkan bekerja melebihi 104 jam lebih masa sebulan. Peruntukan ini bertujuan melindungi kesihatan dan kebajikan pekerja daripada eksploitasi.

Budaya WhatsApp Group di Tempat Kerja

Penggunaan WhatsApp group di tempat kerja membawa manfaat komunikasi, tetapi juga mewujudkan cabaran yang perlu diuruskan dengan bijak.

Apabila majikan menghantar arahan kerja dalam group WhatsApp selepas waktu pejabat, ia boleh mewujudkan beberapa masalah. Pekerja yang diarahkan mungkin rasa tertekan untuk mematuhi arahan segera. Pekerja lain dalam group pula mungkin berasa tidak selesa melihat arahan tersebut walaupun ia bukan ditujukan kepada mereka.

Situasi ini juga boleh mewujudkan budaya berpuak-puak dalam organisasi. Pekerja cenderung mencipta group berasingan tanpa kehadiran majikan untuk meluahkan ketidakpuasan hati. Komunikasi tidak langsung seperti ini boleh menjejaskan keharmonian tempat kerja dan mengurangkan kepercayaan antara majikan dan pekerja.

Penyelesaian yang lebih baik ialah menetapkan garis panduan komunikasi yang jelas, termasuk waktu yang sesuai untuk menghantar mesej kerja dan jangkaan masa respons.

Hak Pekerja dan Tanggungjawab Majikan

Keseimbangan antara keperluan operasi syarikat dan hak pekerja untuk berehat memerlukan tolak ansur daripada kedua-dua pihak.

Pekerja mempunyai hak untuk:

Berehat sepenuhnya selepas tamat waktu kerja yang ditetapkan
Mendapat pampasan jika diarahkan bekerja di luar waktu biasa
Menolak arahan kerja di luar waktu rasmi tanpa pampasan yang wajar
Melaporkan kepada Jabatan Tenaga Kerja jika hak mereka dicabuli

Majikan pula bertanggungjawab untuk:

Menghormati waktu rehat pekerja dan mengelakkan arahan kerja di luar waktu pejabat kecuali dalam keadaan kecemasan
Membayar pampasan kerja lebih masa mengikut kadar yang ditetapkan Akta Kerja 1955
Mewujudkan polisi komunikasi yang jelas mengenai penggunaan WhatsApp dan platform mesej untuk urusan kerja
Memastikan beban kerja diagihkan secara adil supaya pekerja tidak perlu bekerja di luar waktu rasmi

Pada masa yang sama, pekerja juga perlu memastikan mereka menggunakan waktu kerja dengan produktif. Komitmen penuh selama 8 jam waktu bekerja ialah tanggungjawab yang perlu dipenuhi sebelum menuntut hak untuk tidak diganggu selepas waktu pejabat. Perlu diingat bahawa polisi komunikasi selepas waktu kerja berbeza mengikut industri. Sesetengah sektor menawarkan faedah pekerja yang lebih baik termasuk polisi work-life balance yang lebih jelas.

Soalan Lazim

Bolehkah majikan WhatsApp pekerja selepas waktu kerja?

Tiada larangan khusus dalam undang-undang Malaysia. Namun, jika mesej tersebut mengandungi arahan kerja yang memerlukan tindakan segera, ia boleh dianggap sebagai kerja lebih masa dan pekerja berhak mendapat pampasan mengikut Akta Kerja 1955.

Adakah Malaysia mempunyai undang-undang 'right to disconnect'?

Tidak. Setakat ini, Malaysia belum mempunyai undang-undang khusus mengenai hak untuk disconnect seperti di Perancis, Itali, atau Australia. Walau bagaimanapun, peruntukan Akta Kerja 1955 mengenai waktu kerja dan kerja lebih masa memberikan perlindungan tidak langsung kepada pekerja.

Apakah yang boleh dilakukan jika majikan kerap mengganggu selepas waktu kerja?

Pekerja boleh berbincang secara profesional dengan majikan mengenai sempadan waktu kerja. Jika gangguan berterusan dan melibatkan arahan kerja tanpa pampasan, pekerja boleh membuat aduan kepada Jabatan Tenaga Kerja.

Adakah membaca mesej kerja dikira sebagai kerja lebih masa?

Sekadar membaca mesej biasanya tidak dikira sebagai kerja lebih masa. Namun, jika mesej tersebut memerlukan pekerja mengambil tindakan seperti menyiapkan laporan atau membuat keputusan, masa yang diambil boleh dikira sebagai waktu kerja.

Bolehkah pekerja menolak masuk WhatsApp group kerja?

Tiada peruntukan undang-undang yang mewajibkan pekerja menyertai WhatsApp group kerja. Namun, ia bergantung pada polisi syarikat dan kontrak pekerjaan. Pekerja boleh berbincang dengan majikan jika merasa tidak selesa.

Apakah kadar bayaran jika pekerja diarahkan bekerja pada hari rehat melalui WhatsApp?

Mengikut Akta Kerja 1955, pekerja yang bekerja pada hari rehat berhak mendapat gaji satu hari jika bekerja kurang daripada separuh waktu biasa, dan gaji dua hari jika bekerja lebih daripada separuh waktu biasa.