Sambung Belajar Pertanian: Institusi & Kelayakan

Oleh Nora Hana | 20 Julai 2024

Bidang pertanian ialah salah satu sektor ekonomi tertua dan paling penting di Malaysia. Sektor ini menyumbang kira-kira 7% kepada Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) dan menyediakan pekerjaan kepada lebih 1.5 juta rakyat Malaysia. Bagi pelajar yang berminat untuk sambung belajar dalam bidang pertanian, terdapat pelbagai pilihan kursus, institusi dan laluan kerjaya yang boleh diterokai.

Permintaan terhadap graduan pertanian terus meningkat seiring dengan perkembangan teknologi pertanian moden seperti pertanian tepat (precision farming), bioteknologi tanaman dan akuaponik. Pelajar yang memilih bidang ini bukan sahaja mempunyai peluang kerjaya yang luas, malah turut menyumbang kepada ketahanan makanan negara.

Kursus Pertanian di Peringkat Sijil dan Diploma

Pelajar lepasan SPM boleh memulakan pengajian pertanian di peringkat sijil atau diploma. Pilihan ini sesuai untuk mereka yang ingin mendapat kemahiran praktikal sebelum memasuki dunia pekerjaan atau meneruskan ke peringkat ijazah.

Diploma Sains Pertanian ditawarkan oleh UPM, UMK dan beberapa politeknik terpilih. Program ini biasanya mengambil masa 2 hingga 3 tahun.
Diploma Perladangan boleh diikuti di Kolej Vokasional dan pusat latihan MARDI. Fokus utama ialah pengurusan ladang dan tanaman komersial.
Sijil Kemahiran Pertanian disediakan oleh Institut Pertanian dan MARDI. Program jangka pendek ini sesuai untuk mereka yang ingin berkerja sebagai pembantu ladang atau pekerja teknikal pertanian.
Diploma Agroteknologi ditawarkan oleh UMT dan UMS dengan penekanan terhadap penggunaan teknologi dalam pengeluaran pertanian.

Kebanyakan program diploma ini merangkumi latihan industri selama 3 hingga 6 bulan di ladang komersial atau agensi kerajaan. Pengalaman praktikal ini memberi kelebihan kepada graduan apabila memasuki pasaran kerja.

Kursus Pertanian di Peringkat Ijazah Sarjana Muda

Bagi pelajar yang mempunyai kelayakan STPM, matrikulasi atau diploma, peringkat ijazah sarjana muda membuka peluang kerjaya yang lebih luas dan gaji permulaan yang lebih tinggi.

Ijazah Sarjana Muda Sains Pertanian di UPM, UMS dan UMK meliputi bidang agronomi, sains tanah, perlindungan tanaman dan pengurusan ladang.
Ijazah Sarjana Muda Agroteknologi di UMT menggabungkan pengetahuan pertanian dengan aplikasi teknologi terkini.
Ijazah Sarjana Muda Akuakultur di UMT dan UMS memberi tumpuan kepada pembiakan dan pengurusan sumber akuatik.
Ijazah Sarjana Muda Sains Hortikultur di UPM mengkhusus dalam pengeluaran buah-buahan, sayur-sayuran dan tanaman hiasan.

Program ijazah ini lazimnya mengambil masa 4 tahun dan merangkumi projek penyelidikan di tahun akhir. Graduan yang cemerlang boleh meneruskan pengajian ke peringkat sarjana atau doktor falsafah.

Universiti dan Institusi Pertanian Terkemuka di Malaysia

Malaysia mempunyai beberapa institusi pengajian tinggi yang terkenal dalam bidang pertanian dan sains berkaitan.

Universiti Putra Malaysia (UPM) ialah universiti penyelidikan pertanian terulung di Malaysia. Fakulti Pertanian UPM merupakan antara yang tertua di negara ini dan mempunyai kemudahan penyelidikan bertaraf dunia.
Universiti Malaysia Kelantan (UMK) memberi penekanan kepada keusahawanan agro. Pelajar didedahkan kepada aspek perniagaan pertanian selain kemahiran teknikal.
Universiti Malaysia Sabah (UMS) mempunyai kekuatan dalam pertanian tropika, memanfaatkan biodiversiti unik Sabah untuk penyelidikan dan pengajaran.
Universiti Malaysia Terengganu (UMT) terkenal dengan program akuakultur dan sains marin. Lokasinya di pesisir pantai memberikan kelebihan untuk kajian lapangan.
MARDI (Institut Penyelidikan dan Kemajuan Pertanian Malaysia) bukan universiti, tetapi menawarkan program latihan dan penyelidikan dalam pelbagai aspek pertanian.

Pemilihan institusi bergantung kepada minat khusus pelajar. Pelajar yang berminat dalam perladangan komersial mungkin lebih sesuai di UPM, manakala mereka yang minat akuakultur boleh memilih UMT.

Peluang Kerjaya Graduan Pertanian

Graduan bidang pertanian mempunyai prospek kerjaya yang pelbagai, merangkumi sektor kerajaan dan swasta.

Pegawai Pertanian di Jabatan Pertanian atau MARDI bertanggungjawab merancang dan melaksanakan program pembangunan pertanian. Gaji permulaan bagi jawatan kerajaan ialah dalam lingkungan RM2,500 hingga RM3,500.
Pengurus Ladang di syarikat perladangan besar seperti Sime Darby Plantation dan FGV Holdings menyelia operasi harian ladang kelapa sawit, getah atau tanaman lain.
Pakar Agronomis bekerja dengan syarikat agrokimia dan baja untuk memberi nasihat teknikal kepada petani dan pengusaha ladang.
Usahawan Agro menjalankan perniagaan pertanian sendiri, termasuk pertanian moden seperti akuaponik, pertanian bandar dan pertanian kontrak.
Penyelidik Pertanian berkhidmat di MARDI, universiti atau syarikat bioteknologi untuk membangunkan varieti tanaman baharu dan teknologi pertanian.

Sektor pertanian di Malaysia juga memerlukan pakar dalam bidang berkaitan seperti entomologi (kajian serangga), patologi tumbuhan dan sains tanah. Kepakaran khusus ini biasanya memerlukan pengajian di peringkat sarjana.

Syarat Kelayakan Kemasukan Program Pertanian

Setiap peringkat pengajian mempunyai syarat kelayakan yang berbeza. Pelajar perlu memastikan mereka memenuhi keperluan minimum sebelum membuat permohonan.

Peringkat Sijil dan Diploma: Lulus SPM dengan sekurang-kurangnya kredit dalam Sains dan Matematik. Beberapa program mungkin memerlukan kredit tambahan dalam Biologi atau Kimia.
Peringkat Ijazah Sarjana Muda: Lulus STPM atau Matrikulasi dengan keputusan baik dalam Biologi dan Kimia, atau memiliki diploma berkaitan. PNGK minimum berbeza mengikut universiti, biasanya antara 2.00 hingga 2.50.
Peringkat Sarjana: Ijazah pertama dalam bidang berkaitan dengan PNGK minimum 2.50. Sesetengah program memerlukan pengalaman kerja.

Permohonan ke universiti awam dibuat melalui sistem UPU (Unit Pusat Universiti), manakala institusi swasta dan MARDI mempunyai proses permohonan tersendiri.

Biasiswa dan Bantuan Kewangan untuk Pelajar Pertanian

Kos pengajian tidak seharusnya menjadi penghalang bagi pelajar yang berminat dalam bidang pertanian. Terdapat pelbagai sumber pembiayaan yang boleh diakses.

MARA menyediakan biasiswa dan pinjaman pendidikan untuk pelajar bumiputera, termasuk program pertanian di institusi dalam dan luar negara.
JPA (Jabatan Perkhidmatan Awam) menawarkan biasiswa untuk pelajar cemerlang yang ingin mengikuti program pertanian di peringkat ijazah.
PTPTN menyediakan pinjaman pendidikan kepada semua pelajar warganegara Malaysia. Kadar pinjaman untuk program pertanian biasanya meliputi yuran pengajian dan sebahagian kos sara hidup.
Biasiswa Sime Darby Foundation dikhususkan untuk pelajar dalam bidang perladangan dan pertanian, meliputi yuran pengajian penuh serta elaun bulanan.
Biasiswa FELDA terbuka kepada anak-anak peneroka FELDA yang ingin melanjutkan pengajian dalam bidang pertanian dan perladangan.

Pelajar juga boleh memohon bantuan zakat pendidikan di negeri masing-masing sebagai sumber tambahan pembiayaan pengajian mereka.

Soalan Lazim

Berapa lama tempoh pengajian untuk diploma pertanian?

Program diploma pertanian biasanya mengambil masa 2 hingga 3 tahun, termasuk tempoh latihan industri selama 3 hingga 6 bulan di ladang komersial atau agensi berkaitan.

Adakah pelajar aliran sastera boleh mengambil kursus pertanian?

Ya, tetapi terhad kepada peringkat sijil atau diploma tertentu yang tidak mensyaratkan kredit Sains dan Matematik. Untuk peringkat ijazah, pelajar aliran sastera perlu mendapatkan diploma pertanian terlebih dahulu sebagai laluan masuk.

Berapakah gaji permulaan graduan pertanian di Malaysia?

Gaji permulaan graduan diploma pertanian ialah dalam lingkungan RM1,800 hingga RM2,500 sebulan. Graduan ijazah sarjana muda boleh menjangkakan gaji permulaan antara RM2,500 hingga RM3,500, bergantung kepada majikan dan lokasi kerja.

Apakah perbezaan antara kursus pertanian dan agroteknologi?

Kursus pertanian memberi tumpuan kepada aspek sains tanaman, pengurusan ladang dan pengeluaran makanan secara am. Agroteknologi pula menggabungkan kemahiran pertanian dengan penggunaan teknologi moden seperti sistem pengairan automatik, dron pertanian dan analisis data.

Bolehkah graduan pertanian bekerja di luar negara?

Ya, graduan pertanian Malaysia mempunyai peluang bekerja di negara-negara yang memerlukan kepakaran pertanian tropika seperti Indonesia, Thailand, Vietnam dan beberapa negara di Afrika. Syarikat perladangan Malaysia seperti Sime Darby dan IOI Corporation juga mempunyai operasi di luar negara.

Adakah bidang pertanian masih relevan pada masa kini?

Bidang pertanian kekal relevan kerana setiap negara memerlukan ketahanan makanan. Dengan pertambahan penduduk dunia dan perubahan iklim, keperluan terhadap pakar pertanian semakin meningkat. Teknologi baharu seperti pertanian tepat dan bioteknologi tanaman juga membuka peluang kerjaya yang tidak wujud sebelum ini.

Apakah kelebihan memilih UPM untuk pengajian pertanian?

UPM ialah universiti pertanian tertua dan paling terkenal di Malaysia. Kelebihannya termasuk kemudahan penyelidikan bertaraf dunia, rangkaian alumni yang luas dalam industri pertanian, serta kerjasama erat dengan agensi seperti MARDI dan Jabatan Pertanian. UPM juga berada dalam ranking 100 universiti terbaik dunia untuk bidang pertanian.